Zakończyliśmy I etap spotkań z cyklu "Czas na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw"

Spotkaniem „Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym i ryzykiem zmiany stóp procentowych” zakończyliśmy pierwszy cykl spotkań w ramach projektu “Czas na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw”. Cieszymy się bardzo, że udało nam się przeprowadzić projekt, który zgromadził tak wiele firm z naszego województwa i zaowocował szeregiem publikacji medialnych. Drugi etap projektu – w nowej formule – rozpocznie się po wakacjach, na naszej stronie będziemy na bieżąco informować o szczegółach projektu.

Zapraszamy do zapoznania się z artykułem na temat “Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym i ryzykiem zmiany stóp procentowych”.

“Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym i ryzykiem zmiany stóp procentowych”

27 maja, na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego odbyło się ostatnie już z cyklu spotkań w ramach
I etapu projektu „Czas na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw”. Temat spotkania to „Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym
i ryzykiem zmiany stóp procentowych”,. Celem spotkania było przybliżenie przedsiębiorcom rodzajów ryzyka rynkowego i sposobów jego minimalizacji. Gościem spotkania był Wojciech Czajkowski, Specjalista ds. produktów skarbowych Banku PKO BP S.A.

Czym zatem jest ryzyko? O jakich obszarach występowania ryzyka rozmawiano na spotkaniu?

Ryzyko – możliwość wystąpienia zdarzeń mających negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności.
Ryzyko kursowe polega na możliwości zmiany wartości przyszłych przepływów pieniężnych, które są ustalone w obcej walucie. Narażeni są na nie importerzy, eksporterzy, beneficjenci pomocy unijnej oraz kredytobiorcy, którzy zaciągnęli kredyt w obcej walucie. Niekorzystne zmiany na rynku walutowym mogą skutkować drastycznym spadkiem marż na kontraktach. W przypadku kredytobiorców zagrożenie wynika
z możliwości znacznego wzrostu kosztów finansowania.
Ryzyko związane ze zmianami stóp procentowych dotyka kredytobiorców (możliwość wzrostu kosztu finansowania w przypadku wzrostu stóp procentowych) oraz osoby i podmioty gospodarcze posiadające nadwyżkę wolnych środków finansowych (spadek oprocentowania depozytów skutkuje zmniejszeniem przychodów odsetkowych).

Do zabezpieczenia przed wspomnianymi wyżej typami ryzyka wykorzystuje się różnego rodzaju instrumenty pochodne.

Instrumenty pochodne (derywaty) – podstawowe cechy:
• Wartość instrumentu pochodnego zależy od wartości pewnego aktywa bazowego, którym może być np.:
– stopa procentowa
– cena papieru wartościowego
– cena towaru
– wartość kursu walutowego
– cena akcji
– wartość indeksu
• Rozliczenie transakcji następuje w przyszłości
• Brak lub niewielka (w stosunku do wartości kontraktu) płatność początkowa
• Prawo lub zobowiązanie do kupna / sprzedaży aktywa bazowego
• Rozliczenie może następować bez fizycznej dostawy przedmiotu umowy.

Podstawowe instrumenty pochodne kursu walutowego:
– terminowa transakcja wymiany walut (FX Forward)
– transakcja swap dewizowy (FX Swap)
– opcja walutowa (FX Option).

Podstawowe instrumenty pochodne stopy procentowej:
– terminowa transakcja stopy procentowej (FRA)
– transakcje zamiany stóp procentowych (IRS, CIRS)

Transakcja FX Forward (terminowa transakcja wymiany walut) – jest to transakcja kupna albo sprzedaży konkretnej kwoty waluty, rozliczana po określonym kursie, w określonym dniu w przyszłości.
Transakcja FX Swap – jest to transakcja kupna (lub sprzedaży) danej waluty wymienialnej (wymiana początkowa) oraz jednoczesnej odsprzedaży zakupionej (lub odkupienia sprzedanej) waluty (wymiana końcowa), w określonych dniach w przyszłości i po określonych kursach, ustalonych w dniu zawarcia transakcji.
Europejska opcja walutowa – jest to kontrakt finansowy, w wyniku którego jedna ze stron nabywa prawo do zakupu waluty bazowej za walutę kwotowaną (opcję Call) albo prawo do sprzedaży waluty bazowej za walutę kwotowaną (opcję Put), po określonej z góry cenie
i w określonym z góry dniu. Nabywca opcji płaci sprzedawcy określoną cenę za to prawo – tzw. premię opcyjną.
Kupując europejską opcję walutową, jej nabywca będzie miał prawo sprzedać lub kupić walutę w z góry określonym dniu i po ustalonym wcześniej kursie walutowym, a sprzedając europejską opcję walutową jej wystawca będzie miał obowiązek wykonać transakcję zgodnie
z żądaniem nabywcy opcji.

FRA (Forward Rate Agreement, terminowa transakcja stopy procentowej) – jest to umowa, w ramach której strony ustalają między sobą wysokość nominalnej stopy procentowej od określonego kapitału w danej walucie, która będzie obowiązywała w określonym momencie
w przyszłości, na uzgodniony okres.
IRS (Interest Rate Swap) – jest to umowa między dwiema stronami, polegająca na okresowej zamianie określonych płatności odsetkowych
w tej samej walucie. Wysokość płatności odsetkowych zależy od z góry ustalonej wartości nominalnej kontraktu (kwoty głównej) oraz od określonych w umowie stóp procentowych. Jedna ze stron umowy płaci stałe odsetki, druga odsetki zmienne.
CIRS (Cross Currency Interest Rate Swap) – jest umową pomiędzy dwoma stronami, w której ustalają one przyszłą wymianę strumieni odsetkowych w dwóch walutach, na określonych w umowie warunkach. Strony uzgadniają przyszłe wzajemne przepływy, ich daty oraz sposób ich naliczenia, a następnie zgodnie z warunkami transakcji dokonują ustalonych wymian.

Jakie korzyści wynikają ze stosowania instrumentów zabezpieczających?

1. Możliwość precyzyjnego wyliczenia przyszłych przychodów (eksporterzy) lub zobowiązań (importerzy), a także kosztów i/lub przychodów odsetkowych.
2. Pewność zrealizowania wymiany po z góry ustalonym kursie, bądź rozliczenia według konkretnej stopy procentowej.
3. Możliwość zmian odpowiednich parametrów transakcji zabezpieczającej w przypadku zmian warunków zabezpieczonego kontraktu
(np. kwoty lub terminu rozliczenia).
4. Oszczędność kosztów – brak potrzeby śledzenia kursów i zmian stóp procentowych, jak również nabywania know-how niezbędnego do przygotowywania prognoz kursowych (uniknięcie kosztów związanych z zakupem serwisu informacyjnego, zatrudnieniem analityka rynkowego, czy opłatami za bezpośredni dostęp do rynku finansowego).
5. Ułatwione planowanie budżetowe – znany poziom kursu walutowego i przyszłej stopy procentowej ułatwia tworzenie planów i projekcji finansowych, umożliwia ocenę efektywności projektów inwestycyjnych i rentowności transakcji handlowych, upraszcza bieżącą księgowość.
6. Eliminacja/redukcja ryzyka finansowego – dla firmy prowadzącej działalność niefinansową unikanie zbędnego ryzyka finansowego jest szczególnie istotne – pozwala na skuteczne prowadzenie działalności w wybranej specjalności.

Mając na uwadze fakt, iż każdy kontrakt jest zawierany z założeniem osiągnięcia oczekiwanego poziomu rentowności, warto potraktować transakcje zabezpieczające jako gwarancję osiągnięcia oczekiwanego rezultatu.

Podejście firm do zagadnienia zabezpieczenia przed ryzykiem wpisuje się w jeden z trzech scenariuszy:
• Brak zabezpieczeń – firma całkowicie wystawiona na ryzyko
• Polityka częściowej eliminacji ryzyka walutowego – firma zabezpiecza część swoich przepływów pieniężnych; jako wariant niniejszego podejścia można wskazać dynamiczne zarządzanie ryzykiem walutowym – firma zawiera wiele transakcji dla różnych przepływów w zależności od bieżącej sytuacji rynkowej
• Polityka całkowitej eliminacji ryzyka walutowego – firma zabezpiecza wszystkie znane sobie przepływy pieniężne

Warto uświadomić sobie fakt, iż niezabezpieczanie przed ryzykiem jest również decyzją mającą konkretny wymiar finansowy, decyzją, której efekt będzie znany w przyszłości. Być może warto zatem – w przypadku firm, które dotychczas nie wykorzystywały transakcji zabezpieczających – rozważyć wprowadzenie polityki zabezpieczeń. Na pewno zaś warto identyfikować i szacować wszelkie czynniki ryzyka, które mogą mieć negatywny wpływ na efekt działalności firmy.

Szeroka paleta indywidualnie negocjowanych produktów zabezpieczających pozwala na zawieranie transakcji gwarantujących przyszły poziom kursów walutowych na okres do dwóch lat. W przypadku transakcji terminowych na stopach procentowych horyzont czasowy sięga maksymalnie dziesięciu lat. Świadomość pewności kursu wymiany walut, czy kosztów kredytu, pozwala na dokładne szacowanie przyszłych dochodów i niweluje ryzyko związane z niekorzystnymi zmianami otoczenia rynkowego. Jednak – jak pokazują przykłady negatywnego wpływu stosowania instrumentów pochodnych na wyniki firm, o czym mówi się od połowy ubiegłego roku – korzystanie z dobrodziejstw narzędzi minimalizacji ryzyka wymaga rzetelnej wiedzy, pełnej świadomości istoty rozliczeń i działania wybranych instrumentów, a także profesjonalnej, partnerskiej współpracy przedsiębiorcy i banku. Prawidłowo realizowana polityka zabezpieczeń sprzyja realizacji celów firmy. Wobec dynamicznych zmian sytuacji gospodarczej dysponowanie narzędziami kontroli ryzyka kursowego i stopy procentowej jest korzystne dla każdego przedsiębiorcy – zwiększa bezpieczeństwo prowadzonej działalności i umożliwia minimalizację negatywnych efektów zmian parametrów rynkowych.

Aktualności | 2009-11-18 | administrator